Investeren in toegankelijkheid is investeren in de toekomst
Startpagina » Nieuws » Vlaamse Verordening van start!

Voer a.u.b. een woord in om te zoeken.

Vlaamse Verordening van start!

Vanaf 1 maart 2010 is de nieuwe regelgeving op de toegankelijkheid van publieke gebouwen in Vlaanderen van kracht. Deze verordening legt minimale normen op om toegankelijkheid van publieke gebouwen te garanderen, met ?Ontwerpen voor Iedereen? als centrale drijfveer.

Een nieuwe Vlaamse regelgeving toegankelijkheid?

Sinds 1975 bestond er een federale wet die de toegankelijkheid van publieke gebouwen regelde. Wallonië en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest voerden reeds een actualisering door, maar Vlaanderen bleef achterop. Eén van de belangrijkste knelpunten van de oude wetgeving was het gebrek aan opvolging in de praktijk. Daarnaast was ook een update van de normen en een betere aansluiting met een meer hedendaagse visie op toegankelijkheid noodzakelijk.

Voor personen met een handicap is toegankelijkheid een absolute noodzaak.  Het is echter een misvatting te denken dat toegankelijkheid alleen belangrijk is voor mensen met een handicap. Uiteindelijk heeft iedereen baat bij gebruiksvriendelijke, veilige en comfortabele ruimten.

De nieuwe regelgeving is nu sterker ingebed in de structuren zoals uitgezet in het toenmalige decreet op de Ruimtelijke Ordening (1999), overgenomen in de nieuwe Vlaamse Codex Ruimtelijke Ordening (2009). Concreet betekent dit dat men bij het uitvoeren van vergunningsplichtige werken steeds de regelgeving moet aftoetsen. Indien men aan de verordening dient te voldoen, maken ook de normbepalingen met betrekking tot toegankelijkheid deel uit van de voorwaarden voor het krijgen van een vergunning. Wie niet voldoet aan de verordening, begaat vanaf nu een stedenbouwkundige inbreuk.

De verordening lezen en begrijpen. Enkele ankerpunten

Ten eerste moet worden nagegaan of het gebouw aan de verordening moet voldoen. Het moet steeds gaan om een publiek toegankelijk gebouw, gelegen in Vlaanderen,  waar vergunningsplichtige werken aan gebeuren (nieuwbouw, verbouwing, uitbreiding, herbouw,...). Er wordt dus niet gevraagd om bestaande gebouwen waar geen werken aan gebeuren, aan te passen.

Wanneer het gaat om beschermde monumenten, landschappen,... (erfgoed) zal er een afweging moeten worden gemaakt tussen de erfgoedwaarde en de toegankelijkheid van het betreffende gebouw.

De regelgeving aftoetsen kan aan de hand van enkele stappen:

In een eerste stap wordt er nagegaan welke gebouwen onder het toepassingsgebied van de verordening vallen.  Naargelang het type gebouw wordt aan de hand van enkele criteria - opgenomen in art. 3, 4 of 5: bv. het aantal vierkante meter, accommodaties of kamers - afgetoetst welk deel of delen van het gebouw moeten voldoen aan de normbepalingen.

Wanneer het gaat om toeristische verblijfsaccommodaties (art. 4) is het aantal accommodaties belangrijk: afhankelijk van het aantal accommodaties val je volledig, gedeeltelijk of niet onder het toepassingsgebied (schema 1).

Bij gebouwen met de hoofdfunctie wonen (art. 5) zijn het aantal wooneenheden/kamers in combinatie met het aantal niveaus waarop de toegangsdeuren tot deze wooneenheden/kamers gelegen zijn, bepalend (schema 2).

Wanneer een gebouw een andere publiek toegankelijke functie heeft (art. 3), is de publiek toegankelijke oppervlakte bepalend (schema 3).

Toeristische verblijfsaccommodatie

Wonen

Andere gebouwen

In een tweede stap, nadat je weet welk deel van het gebouw moet voldoen, dient te worden gekeken welke specifieke aandachtspunten (art. 6-10, 27 en 29) nog in het gebouw aanwezig zijn. Voor sommige functies of ruimten worden namelijk bijzondere criteria opgelegd, zoals bij een verbruiksruimte, pashokjes en kleedruimten, sanitaire voorzieningen, parkeergelegenheid, vaste inrichtingselementen zoals zitplaatsen en de aanwezigheid van een bestaande toegang wanneer het gaat om een uitbreiding of verbouwing.

In een derde stap pas je de normen toe (art. 11-35), voor de elementen of bouwdelen die voorkomen in het deel van het gebouw dat moet voldoen én waar werken gebeuren. De normbepalingen zijn onderverdeeld in 7 thema's: algemene elementen, looppaden, niveauverschillen, toegangen en deuropeningen, parkeerplaatsen, vaste inrichtingselementen en het aangepast karakter van constructies of delen van constructies.

Bij deze concrete normbepalingen zal je in de tekst zowel ruwbouw- als afwerkingmaten lezen. Om controleerbaar te zijn bij het indienen van de stedenbouwkundige vergunningsaanvraag, moet men maten planmatig kunnen toetsen. Dat vereiste een vertaling naar ruwbouwmaten. In deze aanvraagfase wordt nog geen uitspraak gedaan over de afwerking. Het kunnen gebruiken van het gebouw door de gebruiker is echter een basisvereiste om te kunnen spreken van een goede toegankelijkheid. Dit  is steeds afhankelijk van de afwerking.  Vandaar de dubbele maatvoering: ruwbouw controleerbaar op plan, afwerking controleerbaar na uitvoering.

Praktijktools op maat van de ontwerper.

Regelgeving is één zaak, de bouwpraktijk staat er soms een stap verder van en is vaak een stuk complexer. Alhoewel toegankelijkheid vanzelfsprekend lijkt, vraagt de realisatie ervan een doorgedreven aandacht van meerdere partijen.

Architecten en ontwerpers moeten zich van bij de start van hun project bewust zijn van de uiteenlopende noden van diverse gebruikersgroepen van het gebouw en deze op een slimme manier integreren in hun ontwerp.  Als bouwheer van een publiek gebouw dient men ervoor te zorgen dat het gebouw geen letterlijke drempels opwerpt om er gebruik van te kunnen maken. Integendeel, het bereikbaar maken van de diensten voor zoveel mogelijk gebruikers staat voorop. Voor beleidsmakers is het van belang ervoor te zorgen dat elke burger gebruik kan maken van de publieke diensten. De overheid heeft als taak erover te waken dat iedereen het recht heeft om toegang te hebben tot gebouwen en de dienstverlening ervan. Het zou dan ook onverstandig zijn niet te kiezen voor toegankelijkheid.

Waar de regelgeving zich beperkt tot de minimale, op plan afleesbare basiselementen m.b.t. toegankelijkheid, gaat het recent gelanceerde ‘Handboek publiek toegankelijke gebouwen' heel wat verder. Het handboek is terug te vinden op de website http://www.toegankelijkgebouw.be/.

Toegankelijk gebouw

Het handboek heeft niet als doel voorschrijvend te zijn, wel een inspiratiebron voor de praktijk. Naast de regelgeving, faq, nieuwsbrief, ... kan je er tekst en uitleg vinden over het hoe en het waarom van de normen, maar ook heel wat aanbevelingen voor detaillering en uitvoering die de integrale toegankelijkheid in de praktijk kunnen verzekeren. De toegankelijkheidsprincipes worden geïllustreerd aan de hand van praktijkvoorbeelden, foto's, schetsen...

Verder vind je er ook een quickscan die je kan gebruiken bij de start en verdere uitwerking van een ontwerpproces. Deze geeft op basis van aftoetsende vragen een overzicht aangaande de specifieke elementen, opgenomen in de regelgeving, die mogelijks van toepassing kunnen zijn op een project. Daarna kan de checklist, die concreet weergeeft welke normen gerespecteerd moeten worden, toegevoegd worden bij de vergunningsaanvraag.

Regels, aanbevelingen en richtlijnen bieden niet altijd een afdoend antwoord om toegankelijkheid naadloos en op creatieve wijze te integreren. Zowel voor het integraal toegankelijk maken van nieuwe projecten als voor bestaande infrastructuur kunt u bij een gespecialiseerd adviesbureau toegankelijkheid terecht voor advies. In overleg met de bouwheer en de architect wordt dan gezocht naar de best mogelijke oplossing. Zeker bij meer complexe situaties en verbouwingen kan een dergelijk advies oplossingen bieden, het is de beste waarborg dat toegankelijkheid maximaal meegenomen wordt in de realisatie van een gebouw.

Wenst u op de hoogte te blijven van het thema toegankelijkheid in publieke gebouwen?

Dan kunt u zich inschrijven op volgende nieuwsbrief!

Voor meer informatie met betrekking tot de nieuwe regelgeving betreffende toegankelijkheid kan je steeds terecht bij:



Toegankelijkheidsbureau vzw,

Belgiëplein 1
3510 Hasselt
Tel. 011/87 41 38

Logo Toegankelijkheidsbureau

Enter vzw,
Vlaams Expertisecentrum Toegankelijkheid
Belgiëplein 1
3510 Hasselt
Tel. 011/26 50 30

Logo Enter

Gelijke Kansen in Vlaanderen,
Boudewijnlaan 30
1000 Brussel
Tel. 02/553 51 38

Logo Gelijke Kansen

Of via de website: http://www.toegankelijkgebouw.be/ . Blijf op de hoogte van het laatste nieuws door je in te schrijven op de nieuwsbrief.

 

Nieuwsoverzicht